پرش به محتوای اصلی
پژوهش داخلی — متن کامل

تحقیقاتشرکت نیکا

تنها سندی از این بایگانی که متن کاملش منتشر شده است: زخم بستر، زخم دیابتی و سوختگی — و آن‌چه عسل، روغن زیتون و بره‌موم در ترمیم آن‌ها می‌کنند.

نوع سند
پژوهش داخلی
فصل‌ها
پنج فصل
موضوع
زخم و ترمیم بافت
متن کامل
منتشر شده
واحد تحقیق و توسعه نیکا

سند اصلی را ببینید

تصویر کامل این سند در بایگانی نیکا نگهداری می‌شود. برای خواندن، آن را باز و بزرگ‌نمایی کنید، یا نسخه PDF آن را دریافت کنید.

  • متن کامل منتشر شدهپنج فصل، همین پایین صفحه
  • سه ماده طبیعیعسل، روغن زیتون و بره‌موم
  • زخم و ترمیم بافتزخم بستر، زخم دیابتی و سوختگی
پیش از اعتماد،علم حرف می‌زند.
دانلود PDF
متن کامل

تحقیقات شرکت نیکا

۵ فصل، حدود ۱۴ دقیقه مطالعه·واحد تحقیق و توسعه نیکا

فصل یکم·۴ دقیقه مطالعه

زخم بستر (فشاری)

زخم بستر (Bedsore)، زخم فشاری (Pressure sore) و زخم تخت اصطلاحاتی هستند که برای آسیب پوست و یا بافت‌های بدن در اثر فشار طولانی‌مدت بر یک یا چند نقطه به کار می‌روند. زخم بستر یکی از شایع‌ترین اختلالات پوستی و بافتی است و از جمله زخم‌های ضخیم یا به‌شدت مزمن شبیه زخم پای دیابتی به شمار می‌رود. این عارضه اغلب در بخش‌های استخوانی بدن و افراد بی‌حرکت رخ می‌دهد؛ در این بخش‌ها فشار بیشتری بر پوست وارد شده و چربی کمتری برای محافظت از بافت وجود دارد (مانند پاشنه پاها و بین باسن). همچنین زخم بستر با بسیاری از بیماری‌ها و مرگ‌ومیر پیران آسیب‌دیده و افراد قطع نخاعی مرتبط است و اغلب این بیماران مدت‌زمان طولانی را در بیمارستان بستری می‌شوند. این بیماری هزینه‌های زیادی را بر خانواده بیمار تحمیل و بار کاری مراقبین را نیز بیشتر می‌کند.

زخم بستر قابل درمان است

زخم بستر از جمله زخم‌هایی است که می‌تواند به‌سرعت گسترش یابد. با رعایت اصول پرستاری مناسب و در صورت لزوم استفاده از فرآورده‌های درمان‌کننده زخم، می‌توان در کوتاه‌ترین زمان ممکن این زخم‌ها را درمان کرد و از گسترش و مزمن‌شدنشان جلوگیری نمود. در بیماران مبتلا، نخست وضعیت بیمار را بررسی کنید تا روشن شود عامل ایجاد زخم چیست — فشار، رطوبت، خشکی، اصطکاک یا شرینگ — سپس آن عامل را برطرف و درمان مناسب را آغاز کنید. توجه داشته باشید که این زخم‌ها میل به مزمن‌شدن دارند و در همان حال که یک زخم درمان می‌شود، ممکن است در نواحی دیگر بدن زخم‌های تازه‌ای در حال تشکیل باشد؛ بنابراین مهم‌ترین اصل، پیشگیری است.

مهم‌ترین اصل، پیشگیری است.

برای پیشگیری از ایجاد زخم‌های جدید، وضعیت بیمار را تغییر دهید و اجازه ندهید مدت طولانی در یک وضعیت ثابت بماند. با مرطوب‌کننده‌ها از خشکی پوست جلوگیری کنید و هنگام جابه‌جایی بیمار از اصطکاک و شرینگ بپرهیزید، زیرا پوست این بیماران مقاومت کمتری دارد. می‌توانید از سطوح حمایت‌کننده و لوبریکانت‌ها برای محافظت استفاده کنید. از شست‌وشوی بیش از حد خودداری کنید؛ رطوبت ناشی از ترشحات زخم، تعریق بیش از حد، استفراغ و بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع را بی‌درنگ خشک و محل را تمیز کنید و به تغذیه بیمار توجه کرده و حمایت تغذیه‌ای لازم مانند ویتامین C را انجام دهید.

برای درمان زخم بستر ایجادشده نخست باید معاینه لازم صورت گیرد، زیرا این زخم‌ها انواع مختلفی دارند و در مراحل گوناگون به تیمارهای متفاوتی نیاز دارند. برای نمونه در زخم بستر سیاه، لایه‌های پوستی روی حفره بسته‌اند و تنها ضایعه کوچکی در سطح پوست باز است؛ در این حالت تعیین وسعت ناحیه آسیب‌دیده دشوار و دسترسی به آن آسان نیست.

نشانه‌ها و چهار مرحله زخم بستر

تقسیم‌بندی‌های متفاوتی از زخم بستر بسته به وسعت یا عمق بافت صدمه‌دیده وجود دارد، اما این زخم به‌طور کلی طی چهار مرحله ایجاد می‌شود. در مراحل نخست شدت آن کم است و در مراحل بعدی بیشتر می‌شود.

  1. برش لایه‌های پوست: سطح پوست قرمز و برآمده است و هنوز بافتی از دست نرفته.
    مرحله یک

    قرمزی پوست

    در کسانی که رنگ پوستشان روشن است پوست قرمز می‌شود و وقتی با انگشت به آن فشار می‌آوریم به‌سرعت سفید نمی‌شود. پوست ممکن است دردناک، سفت‌تر یا نرم‌تر و سردتر یا گرم‌تر از پوست اطراف باشد.

  2. برش لایه‌های پوست: لایه رویی (اپیدرم) از بین رفته و زخمی کم‌عمق ایجاد شده است.
    مرحله دو

    از بین رفتن اپیدرم

    لایه رویی پوست (اپیدرم) از بین می‌رود و زخمی کمی فرورفته به رنگ صورتی یا قرمز در محل تشکیل می‌شود. گاهی ممکن است تاول نیز ایجاد شود.

  3. برش لایه‌های پوست: زخم از درم گذشته و تا چربی زیر پوست رسیده است.
    مرحله سه

    از بین رفتن پوست تا زیر درم

    لایه داخلی پوست از بین می‌رود، چربی زیر پوست نمایان می‌شود، زخم گود می‌شود و در ته زخم بافت مرده زردرنگی دیده می‌شود. در این مرحله هنوز تاندون‌ها، مفاصل و استخوان‌ها صدمه ندیده‌اند.

  4. برش لایه‌های پوست: زخمی عمیق که از همه لایه‌های پوست و چربی گذشته است.
    مرحله چهار

    تخریب عمیق بافت

    پوست، عضله و تاندون‌ها از بین رفته و استخوان نمایان می‌شود. کف زخم بافت مرده و خشکیده وجود دارد — پیدایش بافت نکروزشده با درگیری تاندون، مفاصل و استخوان‌ها.

فصل بعدزخم‌های دیابتی
فصل دوم·۲ دقیقه مطالعه

زخم‌های دیابتی

یکی از مشکلات عمده بیماران دیابتی، افزایش حساسیت به عفونت‌های باکتریایی و جراحات است و مهم‌ترین نقطه ضعف این بیماران، پای آن‌هاست. جراحات و زخم‌ها به‌ویژه روی پا و ساق پا در بیماران دیابتی به‌آسانی عفونی می‌شوند و یک زخم ساده ممکن است به فساد کل عضو و در نتیجه قطع آن بینجامد. برخی مطالعات تأکید می‌کنند که رفتارهای مراقبتی از پا و روش‌های پیشگیرانه تأثیر عمده‌ای بر پیشگیری از زخم‌شدن پاها دارند و می‌توانند مشکلات پا را به تعویق بیندازند.

آن‌چه پاها را سالم نگه می‌دارد

  • هر روز پای خود را بررسی کنید و مطمئن شوید هیچ قرمزی، بریدگی، تاول، زخم، ترک‌خوردگی، گرمی، تورم، عفونت و ضربه‌خوردگی در پا دیده نمی‌شود.
  • پاهای خود را نرم نگه دارید.
  • هر روز پاهای خود را بشویید.
  • پاهای خود را خشک نگه دارید.
  • جوراب و کفش مناسب بپوشید.
  • ناخن‌های پا را کوتاه و صاف نگه دارید.
  • از سنگ‌پا یا ساینده‌های مشابه برای کف پا استفاده کنید.
  • پاها را از سرما و گرما دور کنید؛ ممکن است بدون آن‌که متوجه شوید باعث سوختگی پوست شوند.
  • دیابت خود را کنترل کنید — رژیم غذایی، انسولین، ورزش — و وزنتان را متعادل نگه دارید؛ بیماری پای دیابتی در افراد چاق بیش از افراد لاغر دیده می‌شود.

اگر زخمی در پا دیدید

  1. به‌سرعت درمان زخم را آغاز کنید — اگر پس از جراحت میکروب روی پوست بنشیند، حتی زخم بسیار کوچک هم عفونت می‌کند.

  2. زخم را تمیز کنید — زخم را زیر آب بشویید تا آلودگی از بین برود. از صابون، آب اکسیژنه یا بتادین برای شستن استفاده نکنید زیرا باعث سوزش می‌شوند. کمی پماد آنتی‌بیوتیک روی زخم بمالید و آن را با گاز استریل، چسب زخم یا پانسمان تمیز بپوشانید. هر روز پانسمان را تعویض و اطراف زخم را با صابون بشویید.

  3. روی زخم فشار نیاورید — اگر زخم زیر پا ایجاد شده، تا حد امکان از وارد آمدن فشار به آن قسمت جلوگیری کنید تا بهبود یابد.

  4. نزد پزشک بروید — پزشک با معاینه زخم‌های پوستی از بروز مشکلات جدی و خطرناک جلوگیری می‌کند.

  5. می‌توانید از کرم الیو و هانی نیکا برای بهبود سریع‌تر زخم‌های دیابتی — از جمله زخم‌های پا و ساق پا — استفاده کنید.

فصل بعدسوختگی
فصل سوم·۳ دقیقه مطالعه

سوختگی

سوختگی و آسیب‌های مربوط به آن یکی از مهم‌ترین معضلات جامعه امروزی است. شیوع سوختگی در کشورهای در حال توسعه چندین برابر کشورهای توسعه‌یافته است و به آسیب جدی به بافت‌های بدن، ناتوانی و حتی مرگ‌ومیر می‌انجامد. سوختگی علاوه بر امکان مرگ‌ومیر، جنبه‌های مختلف زندگی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار می‌دهد و آسیب‌های حرارتی ممکن است در تمام گروه‌های سنی و طبقات اجتماعی–اقتصادی روی دهد.

معمولاً سوختگی را با توجه به شدت آن به درجه یک، دو و سه تقسیم می‌کنند و این سوختگی‌ها می‌توانند در اثر عوامل گرمایی، الکتریکی یا شیمیایی ایجاد شوند.

  1. برش لایه‌های پوست: سوختگی فقط در اپیدرم.
    درجه یک

    فقط اپیدرم

    سوختگی درجه یک تنها لایه خارجی پوست، یعنی اپیدرم، را درگیر می‌کند.

  2. برش لایه‌های پوست: سوختگی در اپیدرم و بخشی از درم.
    درجه دو

    اپیدرم و بخشی از درم

    علاوه بر آسیب کامل اپیدرم، بخشی از درم نیز آسیب می‌بیند.

  3. برش لایه‌های پوست: سوختگی در تمام ضخامت پوست.
    درجه سه

    تمام ضخامت پوست

    تمام ضخامت پوست، یعنی اپیدرم و درم، تخریب می‌شود.

عمق سوختگی به دمای منبع، ضخامت پوست، مدت تماس و قابلیت پوست در هدایت گرما و جریان خون بستگی دارد. آسیب و تخریب بافت‌ها در سوختگی ناشی از انعقاد، تغییر ماهیت پروتئین‌ها و یونیزه‌شدن اجزای سلولی است. سوختگی همچنین از طریق تولید رادیکال‌های آزاد سبب واکنش‌های التهابی سیستمیک می‌شود و با اکسیداسیون و تغییر فسفولیپیدهای غشای سلولی، به تخریب و ضایعه بافتی می‌انجامد.

یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر، عفونت ناشی از سوختگی است. برای نمونه سوختگی درجه دو معمولاً همراه با تاول، تراوش مایع، درد و حساسیت شدید به تماس است؛ اگر این سوختگی عفونت کند، تمام ضخامت پوست از بین خواهد رفت و در این موارد نیاز به پیوند پوست است. هدف نهایی در تمام درمان‌های رایج سوختگی، بهبود هرچه سریع‌تر پوست با کمترین عارضه پوستی است. التیام زخم‌های پوستی فرآیند پیچیده‌ای است که حاصل عملکرد مشترک بافت‌های مختلف است و با هماهنگی بافت‌ها، سلول‌ها و فاکتورهای گوناگون صورت می‌گیرد. مکانیزم‌های احتمالی مؤثر در تسریع بهبود زخم شامل افزایش عوامل رشد، تعداد ماکروفاژها، قدرت کشش‌پذیری زخم، رگ‌زایی، سنتز کلاژن و تعداد فیبروبلاست‌هاست. میزان رگ‌زایی و توسعه عروق خونی در واقع یکی از مؤثرترین عوامل ترمیم زخم است.

هدف نهایی در تمام درمان‌های رایج سوختگی، بهبود هرچه سریع‌تر پوست با کمترین عارضه پوستی است.

با توجه به عوارض جانبی و ناخواسته بسیاری از داروهای شیمیایی، یافتن دارویی با کمترین عارضه برای درمان سوختگی اهمیت بسزایی دارد. استعمال برخی داروهای شیمیایی می‌تواند به سوزش و درد در ناحیه آسیب‌دیده بینجامد؛ برخی دیگر با کاهش تعداد پلاکت و نوتروفیل‌ها در خون و کاهش فیبروبلاست‌ها در محل زخم، ترمیم را به تأخیر می‌اندازند. گاه نیز دیده شده که برخی ترکیبات شیمیایی رنگ پوست ناحیه آسیب‌دیده را تغییر می‌دهند. از دیرباز استفاده از مواد طبیعی برای بهبود زخم‌های سوختگی متداول بوده و محققان همواره در پی یافتن ترکیباتی با منشأ طبیعی برای این کار بوده‌اند. کرم الیو و هانی نیکا، متشکل از مواد طبیعی ارگانیک، علاوه بر طیف گسترده درمانی، با ایجاد تعادل الکترولیت‌ها و جلوگیری از نکروز پوستی مانع تغییر رنگ پوست می‌شود و با انواع پوست‌ها سازگار است. تاکنون گزارشی مبنی بر ایجاد حساسیت و آلرژی پوستی حین درمان با این کرم گزارش نشده است.

فصل بعدترکیب‌های مؤثر کرم الیو و هانی
فصل چهارم·۱ دقیقه مطالعه

ترکیب‌های مؤثر کرم الیو و هانی

عسل

عسل ترکیبی غذایی است که از شهد گل‌ها تشکیل شده و توسط زنبور عسل ساخته می‌شود. شهد گل‌ها با آنزیم مخصوصی که در بزاق دهان زنبور وجود دارد ترکیب شده و طی فرآیندی شیمیایی به عسل تبدیل می‌شود. عسل مخلوطی اشباع از فروکتوز (۳۸٪)، گلوکز (۳۱٪)، مالتوز، ساکارز و دیگر کربوهیدرات‌هاست. عسل آب کمی برای رشد در اختیار میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا قرار می‌دهد و از سوی دیگر به علت pH اسیدی معادل ۳٫۲ تا ۴٫۵ خاصیت ضدباکتریایی دارد. از زمان‌های قدیم عسل جایگاه مهمی در طب سنتی به‌عنوان دارو داشته است.

روغن زیتون

یکی از ترکیبات اصلی روغن‌های گیاهی اسید چرب است. روغن زیتون حاوی مقادیر زیادی اسید چرب غیراشباع است و فراوان‌ترین اسید چرب موجود در آن اولئیک اسید است. ترکیبات شیمیایی اصلی روغن زیتون شامل اولئیک اسید، ترکیبات فنلی، توکوفرول‌ها، اسکوالن و بتاکاروتن است. برخی ترکیبات فنلی آن نیز تیروزول، هیدروکسی‌تیروزول و اولئوروپین‌اند. ترکیبات فنلی روغن زیتون خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی، ضدسرطان، ضدالتهابی، ضدتجمع پلاکت و ضدفشار خون دارند.

بره‌موم

بره‌موم (پروپولیس) ماده‌ای صمغی و طبیعی شبیه موم است که به‌وسیله زنبورها از گیاهان مختلف جمع‌آوری می‌شود. ترکیبات شیمیایی آن از لحاظ کیفی و کمی متفاوت و وابسته به گیاهان همان ناحیه است. این ماده حاوی مواد مغذی بسیاری از جمله مواد انرژی‌زا و پروتئین‌های فراوان است. به‌طور کلی بره‌موم از ۳۰٪ موم، ۵۰٪ صمغ، ۱۰٪ چربی‌های ضروری و مواد آروماتیک و معطر گیاهی و ۵٪ پولن تشکیل شده است. بره‌موم اثرات ضدقارچی و ضدمیکروبی دارد و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.

فصل بعدمکانیسم اثر
فصل پنجم·۴ دقیقه مطالعه

مکانیسم اثر

مکانیسم اثر عسل

عسل ارگانیک یکی از ترکیبات معجزه‌آسای کرم الیو و هانی نیکاست. اطبای نامی و قدیمی مانند حکیم ابن‌سینا از عسل برای ترمیم زخم سوختگی استفاده می‌کردند. عسل رشد سلول‌های مسئول جایگزینی بافت آسیب‌دیده را تحریک می‌کند، اثر شبه‌انسولینی روی سلول‌های درگیر در ترمیم زخم دارد، تکامل رگ‌های جدید را تحریک و آنزیم‌های هضم‌کننده پروتئین را در بافت‌های درگیر فعال می‌کند. مقدار ویتامین C عسل سه برابر بیشتر از پلاسماست که نقشی تغذیه‌ای روی بافت در حال بازسازی دارد. عسل طبیعی می‌تواند التهاب زخم‌های سوختگی را کاهش دهد و بر بلوغ و جهت‌گیری صحیح رشته‌های کلاژن، نوتروفیل‌ها و فیبروبلاست‌ها تأثیر مثبت بگذارد. توانایی عسل در سرکوب پراکسیداسیون لیپیدی به خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد می‌انجامد و در کاهش التهاب زخم‌ها مؤثر است.

عسل قابلیت ایجاد محیطی با رطوبت مناسب و بدون خطر برای ترمیم زخم را دارد و علاوه بر کاهش التهاب و درد در ناحیه آسیب‌دیده، ادم، اگزما و بوی بد زخم را کاهش می‌دهد. هنگامی که عسل به زخم مالیده می‌شود، چون حاوی گلوکز و فروکتوز است و این مواد خاصیت جذب آب و مایعات دارند، به میکروب‌ها و قارچ‌ها اجازه رشد نمی‌دهد. عسل طبیعی همچنین آنزیمی به نام گلوکز اکسیداز دارد که هنگام مخلوط‌شدن با آب پراکسید هیدروژن تولید می‌کند و این ماده ضدعفونی‌کننده‌ای قوی به شمار می‌رود. عسل خاصیت مهارکنندگی بر برخی باکتری‌های گرم مثبت و منفی دارد. با توجه به اهمیت باکتری سودوموناس آئروژینوزا در سوختگی و جراحی و مقاومت وسیع این باکتری به بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌ها، استفاده از مواد جایگزین مانند عسل بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. عسل از تولید آمونیاک در زخم جلوگیری و بنابراین بوی بد زخم را برطرف می‌کند، و کاربرد آن در کرم الیو و هانی نیکا مانع چسبیدن پانسمان به زخم می‌شود و درد تعویض پانسمان را کاهش می‌دهد.

مکانیسم اثر روغن زیتون

تحقیقات نشان داده است که کمبود اسیدهای چرب باعث اختلال در ترمیم زخم می‌شود. روغن زیتون احتمالاً به واسطه داشتن اسیدهای چرب ضروری و تحریک تکثیر سلول‌های اپیدرمی در تسریع ترمیم زخم نقش دارد. اسید لینولئیک یکی از مهم‌ترین اسیدهای چرب غیراشباع موجود در روغن زیتون است که نقش عملکردی مهمی در ترمیم زخم‌های پوستی دارد. روغن زیتون همچنین با افزایش تولید نیتریک اکساید توسط ماکروفاژها نقش مهمی در ترمیم زخم ایفا می‌کند و می‌تواند به‌عنوان سدی عایق بین زخم و محیط بیرونی عمل کند و با استریل نگه‌داشتن سطح زخم تا حد زیادی از عفونت و گسترش آن جلوگیری نماید. به نظر می‌رسد خاصیت ضدالتهابی روغن زیتون از طریق جایگزینی اسیدهای چرب آن با اسید آراشیدونیک در غشای سلولی صورت می‌گیرد؛ با کاهش اسید آراشیدونیک در غشا، سوبسترای آنزیم لیپواکسیژناز کاهش می‌یابد و در نتیجه تولید پروستاگلاندین، ترمبوکسان و لکوترین‌ها کم و التهاب مهار می‌شود.

از دیگر فواید کاربرد روغن زیتون در کرم الیو و هانی نیکا می‌توان به کاهش درد عضو آسیب‌دیده و اثر تسکین‌دهندگی اشاره کرد. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد در روغن زیتون ماده‌ای به نام اولئوکانتال وجود دارد که اثری مشابه قرص‌های مسکن در کاهش درد ایفا می‌کند؛ این ماده می‌تواند فعالیت آنزیم مشخصی را در بدن که آغازگر درد است کنترل کند و در نتیجه فرآیند احساس درد متوقف شود. روغن زیتون همچنین به علت داشتن مواد آنتی‌اکسیدانی، خصوصاً ویتامین E، می‌تواند در خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد عمل کند و از ایجاد آن‌ها طی فرآیند اکسیداسیون سلولی جلوگیری نماید.

مکانیسم اثر بره‌موم

در کرم الیو و هانی نیکا، بره‌موم با کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن اثرات فارماکولوژیک مختلفی دارد. این ماده خاصیت ضدباکتریایی، ضدقارچی و ضدویروسی دارد و سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کند. بره‌موم علاوه بر جلوگیری از ایجاد عفونت در ناحیه سوختگی، نقش محافظت‌کننده زخم را ایفا می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که این فرآورده در ایجاد بی‌حسی بافت آسیب‌دیده نیز مؤثر است.

درباره این سند

سند، جای مشورت با پزشک را نمی‌گیرد

این بایگانی نشان می‌دهد پژوهش نیکا کجا منتشر شده و چه می‌گوید. برای هر بیماری زمینه‌ای یا مصرف دارو، تصمیم درمانی را با پزشک خود بگیرید.

پشتیبانی نیکا، شنبه تا چهارشنبه، ۹ تا ۱۷

افتخارات

هر لوح، امضای یک نهاد بیرونی

۱۱ سند قاب‌شده — از لوح کارآفرین برتر استان همدان و تندیس شرکت فناور رتبه سوم دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه تا مجوز واحد فناوری، ثبت علامت تجاری، و چهار صفحه مقاله نیکا در ژورنال Wound Medicine انتشارات ELSEVIER. هر کدام را باز کنید تا خوانا شود.